چرا قیمت بلیط هواپیما مدام تغییر می کند؟ علت ها و راهکارهای خرید ارزان تر
احتمالا برایتان پیش آمده است که صبح قیمت یک پرواز را بررسی کنید و چند ساعت بعد، هنگام تصمیم گیری برای خرید، با نرخ متفاوتی روبه‌رو شوید. قیمت بلیط هواپیما به دلیل قیمت گذاری پویا، تغییر میزان تقاضا و موجودی صندلی ها، فاصله تا زمان پرواز و شرایط بازار ثابت نمی ماند. ایرلاین ها معمولا صندلی های یک پرواز را در چند کلاس نرخی عرضه می کنند و با فروش ظرفیت ارزان تر، نرخ های بالاتر را در دسترس قرار می دهند. به همین دلیل ممکن است قیمت یک پرواز در طول روز تغییر کند. جستجوی مکرر یا استفاده از کوکی ها نیز لزوما باعث افزایش قیمت نمی شود. برای خرید بهتر، باید نرخ پروازهای هم‌شرایط را در چند تاریخ و سایت مقایسه کنید و علاوه بر مبلغ اولیه، قوانین استرداد و خدمات بلیط را هم در نظر بگیرید.
چرا قیمت یک بلیط هواپیما در طول روز چند بار تغییر می کند؟
قیمت بلیط هواپیما برخلاف بسیاری از کالاها، لزوما یک نرخ ثابت ندارد. ایرلاین ها با توجه به میزان فروش، ظرفیت باقیمانده و پیش بینی تقاضا، قیمت های قابل عرضه را مدیریت می کنند. به همین دلیل ممکن است دو مسافر برای یک مسیر و حتی یک پرواز مشخص، مبالغ متفاوتی پرداخت کنند.
قیمت گذاری پویا بلیط هواپیما چگونه کار می کند؟
قیمت گذاری پویا یا Dynamic Pricing روشی است که در آن نرخ بلیط با توجه به شرایط بازار و وضعیت فروش تغییر می کند. شرکت های هواپیمایی با استفاده از سیستم های مدیریت درآمد، میزان تقاضا را پیش بینی می کنند و براساس آن تصمیم می گیرند چه تعداد صندلی با هر نرخ در اختیار مسافران قرار بگیرد.
برای مثال، فرض کنید یک ایرلاین برای پرواز تهران به مشهد چند صندلی را با نرخ پایه ۲ میلیون تومان عرضه کرده است. با فروش این ظرفیت، ممکن است نرخ بعدی با قیمت ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان در دسترس قرار بگیرد. در این شرایط، افزایش قیمت الزاما به معنای گران شدن تمام صندلی های هواپیما نیست؛ بلکه ممکن است فقط ظرفیت ارزان تر به پایان رسیده باشد.
طبق توضیحات منتشرشده در انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی (IATA)، مدیریت درآمد شرکت های هواپیمایی بر سه بخش اصلی مدیریت موجودی، تعیین قیمت و پیش بینی تقاضا تکیه دارد. این سه بخش به ایرلاین کمک می کنند تا متناسب با شرایط فروش، نرخ های قابل عرضه را تنظیم کنند.
کلاس نرخی چیست و چرا دو صندلی یک پرواز قیمت متفاوتی دارند؟
کلاس نرخی یا Fare Class به گروهی از صندلی ها گفته می شود که با شرایط و قیمت مشخصی فروخته می شوند. ممکن است چند صندلی در کابین اکونومی یک پرواز، نرخ های متفاوتی داشته باشند؛ زیرا ایرلاین آن ها را در کلاس های نرخی مختلف قرار داده است.
این تفاوت فقط به محل قرارگیری صندلی مربوط نمی شود. قوانین استرداد، امکان تغییر تاریخ، میزان بار مجاز و سایر خدمات همراه بلیط نیز می توانند در تعیین نرخ نقش داشته باشند.
بنابراین اگر دو مسافر در یک کابین و با یک شماره پرواز سفر کنند، لزوما هزینه یکسانی نمی پردازند. تمام صندلی های اکونومی هم قیمت ثابتی ندارند و نرخ آن ها به کلاس نرخی و شرایط فروش بستگی دارد.
۸ عامل اصلی افزایش و کاهش قیمت بلیط هواپیما
قیمت نهایی پرواز تحت تاثیر مجموعه‌ای از عوامل قرار دارد. بعضی از این عوامل در فاصله چند ساعت می توانند نرخ بلیط را تغییر دهند و برخی دیگر بیشتر بر قیمت گذاری کلی مسیر و فصل سفر اثر می گذارند.
۱. میزان تقاضا و تعداد صندلی های باقیمانده
یکی از مهم ترین عوامل موثر بر قیمت بلیط هواپیما، میزان تقاضا برای یک مسیر مشخص است. وقتی تعداد زیادی از مسافران به دنبال خرید بلیط یک پرواز باشند، ظرفیت کلاس های نرخی ارزان تر زودتر به پایان می رسد و نرخ های بالاتر در دسترس قرار می گیرند.
در مقابل، اگر یک پرواز با استقبال کمتری روبه‌رو شود، ممکن است ایرلاین یا شرکت چارتر کننده برای تکمیل ظرفیت، نرخ های پایین تری ارائه کند. البته کاهش قیمت در چنین شرایطی قطعی نیست و به سیاست فروش شرکت بستگی دارد.
۲. فاصله زمانی خرید تا تاریخ پرواز
فاصله زمانی میان خرید بلیط و تاریخ حرکت نیز بر قیمت تاثیر می گذارد. در بسیاری از مسیرها، هرچه به زمان پرواز نزدیک تر می شویم، ظرفیت صندلی های ارزان تر محدودتر می شود و احتمال افزایش نرخ وجود دارد.
با این حال، این قاعده برای تمام پروازها صدق نمی کند. اگر تقاضا پایین باشد و صندلی های زیادی باقی مانده باشند، ممکن است شرکت فروشنده برای پر کردن ظرفیت، بلیط را با قیمت کمتری عرضه کند. بنابراین نمی توان گفت خرید زودهنگام همیشه ارزان تر است یا خرید در روزهای پایانی همیشه هزینه بیشتری دارد.
۳. تعطیلات، فصل سفر و رویدادهای خاص
در تعطیلات نوروز، تابستان، مناسبت های مذهبی و زمان برگزاری رویدادهای بزرگ، تقاضا برای بعضی مسیرها افزایش پیدا می کند. در چنین شرایطی، ظرفیت پروازها سریع تر تکمیل می شود و احتمال افزایش قیمت بلیط وجود دارد.
برای مثال، تقاضای سفر به شهرهای گردشگری در تعطیلات نوروز معمولا بیشتر از روزهای عادی است. همچنین برگزاری نمایشگاه ها، مسابقات ورزشی یا جشنواره های مهم می تواند قیمت پروازهای منتهی به یک مقصد را تحت تاثیر قرار دهد.
۴. روز هفته و ساعت حرکت هواپیما
روز و ساعت پرواز نیز در تعیین نرخ نقش دارند. پروازهایی که در ساعات پرتقاضا یا روزهای مناسب برای سفرهای کاری انجام می شوند، ممکن است قیمت بیشتری داشته باشند. در مقابل، بعضی پروازهای صبح زود یا آخر شب با استقبال کمتری روبه‌رو می شوند و نرخ پایین تری دارند.
البته باید میان روز خرید بلیط و روز انجام پرواز تفاوت قائل شد. ارزان تر بودن یک پرواز در روز سه شنبه به این معنا نیست که خرید بلیط در روز سه شنبه هم همیشه ارزان تر تمام می شود. برای پیدا کردن گزینه مناسب، بهتر است تاریخ های مختلف پرواز را با یکدیگر مقایسه کنید.
۵. نوع بلیط؛ سیستمی، چارتری و لحظه آخری
نوع بلیط یکی دیگر از عوامل موثر بر قیمت است. بلیط های سیستمی معمولا بر اساس نرخ ها و قوانین تعیین شده از سوی ایرلاین عرضه می شوند؛ درحالی که در بلیط های چارتری، شرایط قرارداد چارتر کننده و میزان تقاضا برای ظرفیت خریداری شده نیز اهمیت دارد.
به همین دلیل، بلیط چارتر همیشه ارزان تر از بلیط سیستمی نیست. اگر تقاضا برای یک مسیر بالا باشد، چارتر کننده ممکن است بلیط های باقیمانده را با نرخ بالاتری عرضه کند. در شرایط کم تقاضا نیز احتمال کاهش قیمت وجود دارد.
بلیط لحظه آخری هم زمانی ارزان می شود که فروشنده برای جلوگیری از خالی ماندن صندلی ها، نرخ را کاهش دهد. بنابراین صرف نزدیک شدن به زمان پرواز، تضمینی برای ارزان تر شدن بلیط نیست.
۶. رقابت ایرلاین ها و تعداد پروازهای یک مسیر
تعداد شرکت های هواپیمایی فعال در یک مسیر می تواند بر قیمت بلیط اثر بگذارد. وقتی چند ایرلاین در یک بازه زمانی مشخص پروازهای مشابهی ارائه می کنند، رقابت برای جذب مسافر افزایش پیدا می کند.
در چنین شرایطی، شرکت ها ممکن است با تغییر نرخ یا ارائه خدمات متفاوت، مسافران بیشتری جذب کنند. در مقابل، اگر یک مسیر پروازهای محدودی داشته باشد یا فقط تعداد کمی از ایرلاین ها آن را پوشش دهند، امکان انتخاب مسافر کمتر می شود و قیمت ها ممکن است در سطح بالاتری باقی بمانند.
۷. هزینه سوخت، نرخ ارز و هزینه های عملیاتی
هزینه سوخت هواپیما، تعمیر و نگهداری، دستمزد کارکنان، خدمات فرودگاهی و هزینه های عملیاتی از عوامل موثر بر قیمت گذاری بلیط هستند. در پروازهای خارجی، نرخ ارز و هزینه های مرتبط با عملیات بین المللی نیز اهمیت بیشتری پیدا می کنند.
با این حال، این عوامل معمولا به تنهایی دلیل تغییر قیمت یک پرواز در فاصله چند ساعت نیستند. برای مثال، افزایش نرخ ارز می تواند در بلندمدت بر هزینه و قیمت گذاری پروازهای خارجی اثر بگذارد؛ اما تغییر لحظه‌ای نرخ یک بلیط بیشتر با موجودی، تقاضا و به روزرسانی قیمت ارتباط دارد.
۸. قوانین نرخی، بار مجاز و خدمات همراه بلیط
گاهی دو بلیط برای یک مسیر و یک ساعت پرواز، قیمت های متفاوتی دارند؛ زیرا خدمات و محدودیت های آن ها یکسان نیستند. میزان بار مجاز، امکان انتخاب صندلی، شرایط کنسلی و تغییر تاریخ از جمله مواردی هستند که باید هنگام مقایسه بررسی شوند.
برای مثال، ممکن است یک بلیط ارزان تر امکان استرداد نداشته باشد، اما گزینه گران تر با جریمه مشخص قابل کنسل کردن باشد. در نتیجه، ارزان ترین گزینه همیشه اقتصادی ترین انتخاب نیست و باید ارزش خدمات همراه بلیط را هم در نظر بگیرید.
آیا جستجوی مکرر بلیط هواپیما باعث گران شدن آن می شود؟
یکی از نگرانی های رایج مسافران این است که با چند بار جستجوی یک مسیر، سایت متوجه علاقه آن ها به خرید شود و قیمت بالاتری نمایش دهد. اما تغییر قیمت پس از جستجوی مجدد، به تنهایی ثابت نمی کند که سایت براساس سابقه جستجوی کاربر نرخ را افزایش داده است.
آیا کوکی ها و تاریخچه جستجو روی قیمت تاثیر دارند؟
کوکی ها فایل های کوچکی هستند که وب سایت ها برای ذخیره اطلاعاتی مانند تنظیمات کاربر، وضعیت ورود یا سابقه فعالیت او استفاده می کنند. وجود این فایل ها لزوما به معنای استفاده از اطلاعات مرورگر برای افزایش قیمت بلیط نیست.
در یک پژوهش تجربی منتشر شده در نشریه Journal of Theoretical and Applied Electronic Commerce Research، قیمت بلیط چند ایرلاین در مسیرها و زمان های مختلف و با پروفایل های کاربری متفاوت بررسی شد. پژوهشگران شواهدی پیدا نکردند که نشان دهد ایرلاین های بررسی شده براساس اطلاعات کاربران یا کوکی ها، قیمت متفاوتی ارائه می کنند.
البته این نتیجه را نباید به تمام ایرلاین ها و وب سایت های فروش بلیط در جهان تعمیم داد. اما نشان می دهد که نمی توان هر افزایش قیمتی را به جستجوی مکرر یا ذخیره کوکی ها نسبت داد.
آیا استفاده از حالت ناشناس (Incognito) بلیط را ارزان می کند؟
حالت ناشناس مرورگر یا Incognito معمولا از ذخیره شدن بخشی از اطلاعات مرور در همان نشست جلوگیری می کند؛ اما سازوکار قیمت گذاری ایرلاین را تغییر نمی دهد.
بنابراین استفاده از این حالت ممکن است برای مقایسه مستقل نتایج یا بررسی تنظیمات مرورگر مفید باشد، اما تضمینی برای مشاهده قیمت ارزان تر نیست. اگر نرخ یک پرواز در دو حالت مرورگر متفاوت باشد، باید احتمال تغییر موجودی، زمان جستجو یا تفاوت اطلاعات درخواست را هم بررسی کنید.
چرا ممکن است قیمت پس از رفرش صفحه تغییر کند؟
وقتی صفحه جستجوی بلیط را دوباره بارگذاری می کنید، سایت ممکن است اطلاعات جدیدی از موجودی و نرخ های قابل فروش دریافت کند. در این فاصله، ممکن است مسافر دیگری آخرین ظرفیت یک کلاس نرخی ارزان تر را خریداری کرده باشد یا ایرلاین نرخ جدیدی را در سیستم فروش ثبت کرده باشد.
همچنین گاهی قیمت اولیه با تاخیر به روزرسانی می شود و مبلغ نمایش داده شده پس از انتخاب پرواز اصلاح می شود. در نتیجه، تغییر قیمت بعد از رفرش صفحه لزوما به رفتار شخصی کاربر ارتباط ندارد.
چرا قیمت یک پرواز در سایت های فروش بلیط متفاوت است؟
اگر یک مسیر و تاریخ مشخص را در چند سایت فروش بلیط جستجو کنید، ممکن است با نرخ های متفاوتی روبه‌رو شوید. این اختلاف همیشه به معنای گران فروشی یک سایت نیست و گاهی از تفاوت موجودی یا شرایط فروش ناشی می شود.
تفاوت موجودی، کلاس نرخی و شرایط فروش
تمام سایت های فروش بلیط لزوما به یک موجودی و نرخ یکسان دسترسی ندارند. ممکن است یک سایت هنوز ظرفیت یک کلاس نرخی را نمایش دهد، درحالی که موجودی آن در سایت دیگر به روزرسانی شده باشد.
علاوه بر این، نوع خدمات و قوانین بلیط نیز می تواند متفاوت باشد. بنابراین مقایسه دو عدد بدون بررسی مشخصات پرواز، تصویر دقیقی از اختلاف قیمت به شما نمی دهد.
تفاوت قیمت اولیه با مبلغ نهایی پرداخت
مبلغی که در صفحه نتایج جستجو مشاهده می کنید، همیشه تمام هزینه‌ای نیست که در مرحله پرداخت می پردازید. بسته به ساختار فروش، ممکن است هزینه های خدمات یا سایر مبالغ مرتبط در مراحل بعدی نمایش داده شوند.
برای مقایسه دقیق، مبلغ نهایی پرداخت را بررسی کنید و مطمئن شوید که همه گزینه‌ها از نظر خدمات و شرایط یکسان هستند.
چرا قیمت بلیط هنگام رزرو یا پرداخت تغییر می کند؟
گاهی مسافر یک پرواز را انتخاب می کند، اما در مرحله ثبت اطلاعات یا پرداخت با نرخ جدیدی مواجه می شود. یکی از دلایل این اتفاق، فروش آخرین صندلی های یک کلاس نرخی در فاصله میان جستجو و تکمیل خرید است.
احتمال دیگر، به روزرسانی اطلاعات فروشنده یا پایان اعتبار نرخ قبلی است. به همین دلیل، تا زمانی که فرایند خرید تکمیل نشده و بلیط صادر نشده است، نباید قیمت نمایش داده شده در ابتدای جستجو را قطعی در نظر بگیرید.
هنگام مقایسه سایت ها، این موارد را بررسی کنید:
- شماره پرواز و نام ایرلاین را با یکدیگر تطبیق دهید.
- ساعت حرکت و تاریخ سفر را یکسان در نظر بگیرید.
- میزان بار مجاز را بررسی کنید.
- شرایط کنسلی و تغییر تاریخ را بخوانید.
- مبلغ نهایی قابل پرداخت را با یکدیگر مقایسه کنید.
آیا هرچه به زمان پرواز نزدیک شویم، بلیط ارزان تر می شود؟
این تصور که با نزدیک شدن به زمان حرکت، قیمت تمام بلیط ها کاهش پیدا می کند، همیشه درست نیست. رفتار قیمت به میزان تقاضا، ظرفیت باقیمانده و سیاست فروش ایرلاین یا چارتر کننده بستگی دارد.
چه زمانی بلیط لحظه آخری ارزان می شود؟
اگر یک پرواز با ظرفیت خالی زیادی روبه‌رو باشد و زمان حرکت آن نزدیک شود، فروشنده ممکن است برای جلوگیری از خالی ماندن صندلی ها نرخ را کاهش دهد. در این شرایط، مسافرانی که برنامه منعطفی دارند می توانند از قیمت بلیط لحظه آخری استفاده کنند.
با این حال، این اتفاق بیشتر به شرایط همان پرواز بستگی دارد و نمی توان آن را یک قانون همیشگی دانست.
چرا صبر کردن تا لحظه آخر گاهی باعث افزایش هزینه می شود؟
در مسیرهای پرتردد، تعطیلات و پروازهایی که تقاضای بالایی دارند، ظرفیت کلاس های نرخی ارزان تر ممکن است خیلی زود تکمیل شود. در نتیجه، مسافری که خرید را به روزهای پایانی موکول می کند، احتمالا با گزینه های محدودتر و قیمت های بالاتری مواجه می شود.
از طرف دیگر، ممکن است پرواز موردنظر کاملا ظرفیت خود را از دست بدهد و مسافر مجبور شود ساعت یا حتی مسیر دیگری را انتخاب کند.
تفاوت رفتار قیمت در پروازهای پرتردد و کم تقاضا
در مسیرهای پرتردد، به ویژه در تعطیلات، بهتر است برای خرید بلیط ریسک زیادی نکنید. اما در مسیرهای کم تقاضا و زمان هایی که برنامه سفر انعطاف پذیر است، بررسی تغییرات قیمت در یک بازه کوتاه می تواند فرصت های بهتری ایجاد کند.
در هر دو حالت، هیچ تضمینی وجود ندارد که قیمت در روزهای آینده کاهش پیدا کند.
چگونه بدون پیش بینی قطعی قیمت، تصمیم بهتری بگیریم؟
به جای اینکه منتظر رسیدن قیمت به یک عدد خاص بمانید، شرایط خرید را براساس اطلاعات موجود ارزیابی کنید. جدول زیر می تواند به تصمیم گیری کمک کند.
| وضعیت مسافر | تصمیم منطقی تر | دلیل |
|---|---|---|
| تاریخ سفر قطعی و نزدیک است | خرید پس از مقایسه گزینه ها | احتمال کاهش ظرفیت و محدود شدن انتخاب وجود دارد. |
| سفر در تعطیلات نوروز است | بررسی و رزرو زودتر | تقاضای بیشتر می تواند ظرفیت ارزان را محدود کند. |
| تاریخ سفر انعطاف پذیر است | مقایسه چند روز نزدیک | امکان پیدا کردن نرخ مناسب تر وجود دارد. |
| سفر در دوره کم تقاضا انجام می شود | بررسی روند قیمت در بازه کوتاه | احتمال تغییر نرخ وجود دارد، اما کاهش آن قطعی نیست. |
| اختلاف قیمت دو سایت زیاد است | بررسی مشخصات و قوانین بلیط | ممکن است کلاس نرخی یا خدمات متفاوت باشد. |
| احتمال کنسلی سفر وجود دارد | توجه بیشتر به قوانین استرداد | ارزان ترین بلیط لزوما کم هزینه ترین انتخاب نیست. |
چگونه با وجود نوسان قیمت، بلیط هواپیما را ارزان تر بخریم؟
برای پیدا کردن بلیط با قیمت مناسب، این نکات را رعایت کنید:
- مقایسه تاریخ های مختلف: قیمت پرواز را در چند روز قبل و بعد از تاریخ سفر بررسی کنید و از تقویم قیمتی کمک بگیرید.
- بررسی ساعت پرواز: نرخ پروازهای صبح، ظهر و شب را مقایسه کنید. در سفرهای خارجی، فرودگاه های جایگزین را هم در نظر بگیرید.
- توجه به هزینه نهایی: علاوه بر قیمت اولیه، میزان بار مجاز، شرایط استرداد، امکان تغییر تاریخ و هزینه‌های جانبی را بررسی کنید.
- استفاده از هشدار قیمت: با ابزارهایی مانند Google Flights تغییرات قیمت پرواز را دنبال کنید و از کاهش یا افزایش نرخ مطلع شوید. البته دریافت هشدار، ارزان شدن بلیط را تضمین نمی کند.
برای اطلاع از آخرین تغییرات قیمت و پیدا کردن ارزان ترین بلیط هواپیما، همین حالا پرواز موردنظرتان را در مای سفر جست‌وجو کنید. با مقایسه تاریخ ها، ساعت های پرواز و شرایط بلیط ها می توانید انتخاب آگاهانه تری داشته باشید و با اطمینان بیشتری برای سفر برنامه ریزی کنید.
سوالات متداول
قیمت بلیط با توجه به موجودی کلاس های نرخی، میزان تقاضا و سیاست فروش ایرلاین تغییر می کند. ممکن است ظرفیت ارزان تر یک پرواز در فاصله چند ساعت تکمیل شود و نرخ بعدی جایگزین آن شود. به همین دلیل، قیمت نمایش داده شده در صبح ممکن است با نرخ عصر متفاوت باشد.
خیر، معمولا تغییر موجودی صندلی ها یا به روزرسانی نرخ فروش می تواند دلیل اختلاف قیمت باشد. بنابراین نمی توان گفت صرفا با چند بار جستجو، قیمت بلیط برای یک کاربر افزایش پیدا می کند.
هیچ ساعت مشخصی وجود ندارد که خرید بلیط در آن همیشه ارزان تر باشد. قیمت گذاری به میزان تقاضا، ظرفیت و شرایط فروش بستگی دارد و ممکن است در ساعات مختلف تغییر کند. بهتر است به جای انتظار برای نیمه شب، قیمت چند تاریخ و ساعت پروازی را با یکدیگر مقایسه کنید.
ارزان تر بودن بلیط در سه شنبه یک قانون ثابت نیست. باید میان روز خرید و روز انجام پرواز تفاوت قائل شوید. ممکن است در یک مسیر خاص، پرواز سه شنبه ارزان تر باشد؛ اما این موضوع به تقاضا و ظرفیت همان پرواز بستگی دارد و برای تمام مسیرها صدق نمی کند.
خیر، قیمت بلیط چارتر به میزان تقاضا، ظرفیت باقیمانده و شرایط فروش چارتر کننده بستگی دارد. گاهی بلیط چارتر ارزان تر از سیستمی عرضه می شود و گاهی به دلیل تقاضای بالا، قیمت بیشتری دارد.
بله، در بعضی شرایط قیمت بلیط پس از افزایش دوباره کاهش پیدا می کند. برای مثال، اگر تقاضا کمتر از پیش بینی ایرلاین باشد یا فروشنده برای تکمیل ظرفیت نرخ را تعدیل کند، امکان کاهش قیمت وجود دارد. بااین‌حال، زمان و میزان این کاهش قابل پیش بینی نیست.
