قله دماوند؛ راهنمای کامل صعود، مسیرها و نکات ایمنی

قله دماوند که در شمال ایران قرار دارد، برجسته ترین قله ایران و خاورمیانه و مرتفع ترین آتشفشان آسیا است. این آتشفشان فعال بالقوه 5610 متر از سطح دریا بالاتر است. ارتفاع نسبی آن که با مقایسه ارتفاع قله به پایین ‌ترین دره بین دماوند و نزدیک ‌ترین قله مرتفع مشخص می‌ شود، 4661 متر است و آن را در رده دوازدهم بین بلندترین قله ‌های جهان قرار می ‌دهد.

کوه دماوند پس از کوه اورست، دومین کوه برجسته در آسیا است. این متن در مورد قله دماوند نوشته شده است تا شما بیشتر درباره این قله اطلاعات کسب کنید.

معرفی اجمالی قله دماوند

قله دماوند در قسمت مرکزی رشته کوه البرز، در جنوب دریای خزر و بخش لاریجان شهرستان آمل قرار دارد. این قله به عنوان بلندترین قله در ایران و خاورمیانه و هنچنین مرتفع ترین قله آتشفشانی قاره آسیا است و به عنوان یکی از جاهای دیدنی نزدیک تهران شناخته می شود.

ارتفاع قله دماوند حدود 5 هزار متر است که دمای قله دماوند در تابستان به صفر درجه و در زمستان ها به 60 درجه زیر صفر می رسد. قله دماوند در سال 1387 به عنوان نخستین اثر طبیعی ایران در فهرست آثار ملی ثبت شده است و از سال 1381 هم جزو مناطق چهارگانه با ارزش در حفاظت از محیط زیست قرار گرفته.

شرایط آب و هوایی دماوند

اگر قصد کوهنوردی در زمستان و اوایل بهار (آذر تا اواخر اسفند) را دارید به دلیل هوای فوق العاده سرد حتما تجهیزات لازم را به همراه داشته باشید.

بهترین زمان برای صعود به قله دماوند از نظر ایمنی و سهولت اواسط خرداد تا شهریور است. در این دوره هوا پایدارتر است، اما فصل صعود ممکن است بسته به میزان بارش برف و باران و هوای زمستان و بهار قبلی، 2 تا 3 هفته زودتر شروع شود یا دیرتر به پایان برسد. علاوه بر آب و هوای مطبوع، خرداد ماه زیباترین ماه کوه دماوند است. در این ماه لاله و خشخاش در دشت لار و دشت های اطراف گوسفندسرا دیده می شود.

با نزدیک ‌تر شدن به شهریور ماه، برف ‌ها آب می ‌شود، هوا گرم‌ تر می ‌شود و کوه‌ نوردی آسان ‌تر می ‌شود؛ بنابراین بسیاری از علاقه مندان به کوهنوردی انگیزه پیدا می کنند تا در تیر و مرداد، قله دماوند را فتح کنند. کوه دماوند در این دو ماه پذیرای حداکثری کوهنوردان است.

نکات ایمنی و کوه‌ زدگی (AMS)

با توجه به ارتفاع بالای قله دماوند (۵۶۱۰ متر)، خطر بیماری ارتفاع یا کوه‌ زدگی (AMS) یکی از جدی‌ ترین چالش‌های صعود است و باید پیش از رفتن با علائم و راه‌ های پیشگیری آن آشنا باشید.

مورد	توضیح
سردرد	شایع‌ ترین علامت اولیه کوه‌ زدگی؛ معمولا در ارتفاعات بالای ۳۰۰۰ متر بروز می‌کند
سرگیجه و حالت تهوع	نشانه‌ ای از عدم سازگاری بدن با کاهش اکسیژن در ارتفاع
خستگی غیرعادی	ضعف و بی‌ حالی بیش از حد معمول نسبت به میزان فعالیت
بی‌خوابی	اختلال در خواب، به‌ خصوص در شب اول اقامت در ارتفاع بالا
کاهش اشتها	بی‌ میلی به غذا که در ارتفاعات بالا شایع است
صعود تدریجی	افزایش تدریجی ارتفاع به بدن اجازه سازگاری می‌دهد؛ از صعود سریع خودداری کنید
توقف در پناهگاه‌ های میانی	اقامت یک یا دو شب در ارتفاعات میانی مثل گوسفندسرا به تطابق بدن کمک می‌کند
نوشیدن آب کافی	کم‌ آبی بدن علائم کوه‌ زدگی را تشدید می‌کند
همراه داشتن راهنمای مجرب	تشخیص به‌موقع علائم توسط فرد باتجربه از وخیم‌ تر شدن شرایط جلوگیری می‌کند
بازگشت در صورت علائم شدید	در صورت تشدید علائم، ادامه صعود توصیه نمی‌شود و باید به ارتفاع پایین‌ تر بازگشت

بهتر است حرکت نهایی به سمت قله بسیار زود، معمولا بین ساعت ۲ تا ۳ بامداد آغاز شود تا زمان کافی برای رسیدن به قله و بازگشت ایمن وجود داشته باشد.

محیط زیست دماوند

از اواسط اردیبهشت تا اواسط خرداد کوهپایه های دماوند پوشیده از خشخاش قرمز رنگ است. این نوع منحصر به فرد خشخاش که در مناطقی به ارتفاع 2000 تا 3500 متر می روید، در کتاب های معتبر گیاه شناسی به خشخاش لار یا خشخاش رینه اشاره شده است.

جانوران دماوند

دماوند زیستگاه طبیعی حیوانات مختلف از جمله: روباه، هیراکس، سگ، بز، گرگ، شغال، میش و قوچ است. پرندگانی مانند عقاب طلایی، کبک، بلدرچین، خفاش و زیستگاه بسیاری جانوران مثل پنج گونه مار، انواع موش، مارمولک، عقرب و گورکن در دماوند و کوهپایه های آن است.

اگر خوش شانس باشید می توانید گروه های کبک و گراز را در ارتفاعات کم، گله بزهای کوهی، گله های گوسفندی که در نزدیکی گوسفندسرا چرا می کنند و عقاب طلایی توانا در ارتفاعات بالا در مسیر صعود به قله دماوند را ببینید.

فعالیت های آتشفشانی دماوند

کوه دماوند یک آتشفشان فعال بالقوه است. این مخروط بلند آتش آخرین بار 38500 سال پیش فوران کرد و از آن زمان تاکنون در حال استراحت است. در حال حاضر فعالیت آتشفشانی این کوه به انتشار گاز سولفوریک محدود شده است.

با صعود به قله دماوند، می توانید سنگ های آذرین بیرون را مشاهده کنید. این سنگ ها زمانی تشکیل می شوند که ماگما به سرعت سرد می شود. در نواحی بالاتر از 5300 متر سنگ های سولفوریک با رنگ سبز مایل به زرد یافت می شود.

دهانه آتشفشانی کوه دماوند 400 متر عرض دارد که تقریباً به اندازه یک زمین فوتبال است و پوشیده از دریاچه ای یخ زده است. همچنین نشانه هایی از دهانه های قدیمی در ضلع شمالی و جنوبی کوه وجود دارد. حفره ای به عرض 1 تا 2 متر که در 50 متری جنوب شرقی قله دماوند قرار دارد و مقادیر زیادی گاز سولفوریک منتشر می کند. چندین حفره کوچک دیگر نیز در نزدیکی تپه سولفوریک یافت می شود، اگرچه مقدار کمی گاز از خود ساطع می کنند.

مسیرهای کوه نوردی قله دماوند

16 مسیر برای فتح قله وجود دارد که 4 تای آنها بیشتر مورد استفاده قرار می گیرند و بقیه فرعی هستند. مسیرهای اصلی به شرح زیر است:

مسیر	نقطه شروع	پناهگاه اصلی	ارتفاع پناهگاه	مدت صعود	سطح دشواری	بهترین فصل
جنوبی	روستای رینه/پلور	گوسفندسرا (بیس کمپ)	۳۰۰۰ متر	۲ روز	آسان تا متوسط	تیر تا شهریور
شمال شرقی	روستای نندل/گزانه	پناهگاه تخت فریدون	۴۳۵۰ متر	۲ تا ۳ روز	متوسط	خرداد تا شهریور
غربی	روستای پلور	پناهگاه سیمرغ	۴۲۵۰ متر	۲ تا ۳ روز	متوسط تا سخت	تیر تا مرداد
شمالی	روستای ناندل	بدون پناهگاه استاندارد	–	۳ روز	سخت	تیر تا مرداد

به دلیل سهولت در صعود، امکانات و دسترسی آسان، مسیر جنوبی راحت ترین مسیر محسوب می‌شود. سخت ترین مسیر، مسیر شمالی است که به دلیل شیب زیاد و کمبود امکاناتی مانند قاطر است. عواملی مانند طولانی بودن جاده خاکی و احتمال ریزش سنگ از بالای پناهگاه سیمرغ، خطر صعود به کوه دماوند را از مسیر غربی افزایش می دهد، به همین دلیل این مسیر به ندرت برای کوهنوردی انتخاب می شود.

لیست تجهیزات که برای کوهنوردی قله دماوند نیاز دارید

• کوله پشتی؛
• شلوار کوهنوردی گرم (ترجیحا ضد آب)؛
• کلاه گرم؛
• کرم ضد آفتاب؛
• چوب یا میله؛
• چکمه های کوهنوردی (ضد آب)؛
• کیسه خواب؛
• دستکش گرم؛
• عینک آفتابی؛
• غذا، نوشیدنی و وسایل آشپزی؛

سوالات متداول