تنگه ها و دره های ایران؛ معرفی زیباترین جاذبه های طبیعی برای یک سفر فراموش نشدنی
شاید وقتی درباره اماکن طبیعی ایران صحبت میشود، اول از همه به فکر جنگل های شمال، رودخانه های خروشان یا کویرهای بی کران کشور بیفتید؛ اما یکی از پنهان ترین و در عین حال زیباترین جاذبه های طبیعی ایران، که در دل صخره ها و اعماق زمین جای دارد؛ تنگه ها و دره هایی است که حاصل هزاران سال فعالیت های طبیعی زمین شناسی هستند. از آبشارهای خروشان تنگه واشی فیروزکوه گرفته تا دیواره های رنگارنگ قشم، هر تنگه دنیای کوچک و متفاوتی دارد که کمتر کسی به سراغش میرود. در این مقاله از مجله مای سفر، شما را با زیباترین تنگه ها و دره های ایران آشنا میکنیم؛ جاهایی که ارزش یک سفر واقعی را دارند.
از دل کوه های سر به فلک کشیده البرز در شمال تا صخره های رنگارنگ قشم در جنوب کشور و از دره های سرسبز لرستان زیبا تا مسیرهای باستانی فارس، هر گوشه از کشور عزیزمان داستان متفاوتی از شکل گیری این دره ها و تنگه های زیبا دارد. در ادامه این مقاله، تنگه ها و دره های زیبای ایران را بر اساس موقعیت جغرافیایی دسته بندی کردهایم تا بر اساس مقصد سفر خود، بهترین گزینه را انتخاب کنید.
بهترین انتخاب به نوع سفر و تجربه ای که میخواهید بستگی دارد.
معرفی زیباترین دره ها و تنگه های ایران در یک نگاه
در جدول زیر میتوانید با یک نگاه کلی با زیباترین دره ها و تنگه های ایران آشنا شوید:
| تنگه / دره | استان | مناسب برای | دشواری | بهترین فصل |
|---|---|---|---|---|
| تنگه واشی | تهران | سفر یک روزه، طبیعت گردی | آسان تا متوسط | بهار و تابستان |
| تنگه دار | مازندران | رودخانه نوردی، ماجراجویی | متوسط تا سخت | اواخر بهار و تابستان |
| دره درویشان | مازندران | آب تنی، طبیعت گردی | متوسط | بهار و تابستان |
| تنگه چاهکوه | هرمزگان | عکاسی، طبیعت گردی | آسان تا متوسط | پاییز تا بهار |
| دره ستارگان | هرمزگان | عکاسی، زمین شناسی | آسان | پاییز تا بهار |
| تنگه بوچیر | هرمزگان | دره نوردی، ماجراجویی | سخت | پاییز تا بهار |
| تنگه لی لی | لرستان | آب تنی، طبیعت گردی | متوسط | بهار تا تابستان |
| تنگه کافرین | ایلام | طبیعت گردی، عکاسی | آسان تا متوسط | بهار |
| تنگه بلاغی | فارس | طبیعت گردی، تاریخ | آسان تا متوسط | پاییز تا بهار |
| دره آدرشک | یزد | دره نوردی، صخره نوردی | سخت | پاییز تا اوایل بهار |
تفاوت تنگه با دره چیست؟
قبل از معرفی زیباترین تنگه ها و دره های ایران، ابتدا بهتر است با فرق تنگه و دره آشنا شوید. دره به فرورفتگی های طولانی سطح زمین گفته میشود که اصولا در اثر عبور رودخانه یا حرکت یخچال های طبیعی در طی هزاران سال شکل میگیرد. تنگه اما به بخش باریک و فشرده ای از دره گفته میشود که معمولا دیواره های آن عمودی و به هم نزدیک هستند؛ انگار که کوه از وسط شکاف برداشته است. با این تفاسیر بسیاری از تنگه های ایران بخشی از یک دره بزرگ تر محسوب میشوند.
بهترین فصل برای سفر به تنگه ها و دره های ایران
انتخاب فصل مناسب برای سفر به تنگه ها و دره های ایران، بستگی به موقعیت جغرافیایی آنها دارد:
- مناطق کوهستانی شمال و البرز: بهترین زمان بازدید از تنگه ها و دره های واقع در این مناطق مانند تنگه واشی فیروزکوه، از اواسط اردیبهشت تا اواخر شهریور است. سفر در پاییز و سرما به دلیل سرما و احتمال سیلاب به این دره های ایران توصیه نمیشود.
- مناطق جنوبی و هرمزگان: بازدید از دره های این مناطق مثل دره ستارگان قشم، چاهکوه و دره سکوت در پاییز، زمستان و اوایل بهار توصیه میشود، زیرا گرمای تابستان جنوب طاقت فرساست.
- مناطق غربی و لرستان: دره های این مناطق مثل تنگه لی لی در بهار تا اواسط تابستانی، رودخانه های خروشان و هوا معتدلی دارد.
تنگه ها و دره های شمال ایران
تعدادی از تنگه های مهم ایران در شمال کشور جا خوش کردهاند که در ادامه به معرفی آنها میپردازیم:
تنگه واشی (ساواشی)؛ یکی از بهترین گزینه ها برای سفر یک روزه
تنگه واشی (ساواشی) یکی از معروف ترین تنگه های ایران است که در نزدیکی شهر فیروزکوه در استان تهران قرار گرفته است. این تنگه که جزو اماکن طبیعی نزدیک تهران است در فصل بهار و تابستان غلغله میشود.
برای رفتن به این تنگه، باید در جاده فیروزکوه، پس از روستای جلیزجند، وارد یک مسیر فرعی حدودا ۱۸ کیلومتری شوید. مسیر عبور از تنگه از داخل آب رودخانه انجام میشود و در نهایت به آبشاری زیبا به ارتفاع حدود ۱۵ متر میرسد. جالب است بدانید در تنگه واشی، کتیبه ای تاریخی از دوران فتحعلی شاه قاجار نیز وجود دارد، که ارزش دیدن دارد.
اطلاعات کاربردی تنگه واشی را پیش از برنامه ریزی سفر در یک نگاه ببینید.
تنگه دار نوشهر (کرکرود)؛ رودخانه نوردی در دل جنگل های مازندران
تنگ دار نوشهر که با نام دره کرکرود نیز شناخته میشود، یکی از جاذبه های گردشگری شمال کشور در نزدیکی روستای کوشکسرا است. برخلاف اکثر دره های ایران که بازدید از آنها با پیاده روی در مسیرهای خشک شروع میشود، تجربه اصلی تنگ دار نوشهر، رودخانه نوردی در آب، عبور از میان دیواره های سنگی و پوشش انبوه جنگلی است. رودخانه دائمی کرکرود در کف تنگه جریان دارد و مسیر آن در بخش هایی باریک تر و عمیق تر میشود.
در اطراف تنگه کرکرود، جنگل های سرسبز خانیکان قرار دارد، که به دلیل پوشش گیاهی متراکم فضای این منطقه را خنک تر میکند. مسیر رودخانه نوردی داخل تنگه حدود 1600 متر گزارش شده است؛ بنابراین بازدید از این تنگه زیبای ایران، بیشتر یک تجربه طبیعت گردی و ماجراجویی است تا یک گشت و گذار ساده در طبیعت.
راهنمای سفر به تنگه دار نوشهر
اطلاعات کاربردی تنگه دار نوشهر را پیش از برنامه ریزی سفر در یک نگاه ببینید.
آبشار و دره درویشان؛ طبیعت گردی و آب تنی در دل جنگل های نکا
یکی دیگر از زیباترین تنگه ها و دره های ایران که در استان مازندران و شهرستان نکا قرار دارد، دره درویشان یا دره دزده است. این دره در نزدیکی روستای درویشان، در منطقه هزارجریب قرار دارد و آبشار دزده (درویشان) یکی از مهم ترین جاذبه های آن به شمار میرود. مسیر رسیدن به آبشار حدود ۳ کیلومتر است و بخشی از آن از میان مزارع و مراتع و بخش دیگر از جنگل های پهن برگ عبور میکند؛ بنابراین خود مسیر نیز بخشی از جذابیت سفر محسوب میشود.
اگر به دنبال مقصدی برای سفر تابستانه خود هستید، آبشار و دره درویشان را برای تجربه آب تنی در زیر این آبشار زیبا و گردش در طبیعت بکر روستای درویشان گزینه مناسبی است. البته به دلیل عمق حوضچه و سابقه بروز حادثه در آن، پریدن در آب یا شنا در قسمت های عمیق آن بدون اطمینان از شرایط و توانایی شنا توصیه نمیشود.
اطراف روستای درویشان مملو از جنگل و چشم اندازهای زیبایی کوهپایه است که میتوان بخشی از سفر را به پیاده روی و عکاسی در طبیعت اختصاص داد. توجه داشته باشید که امکانات این روستا محدود است؛ بنابراین حتما آب، غذا، لباس اضافه و وسایل ضروری پیش از حرکت به سمت این منطقه همراه خود داشته باشید.
راهنمای سفر به آبشار و دره درویشان
اطلاعات کاربردی آبشار و دره درویشان را پیش از برنامه ریزی سفر در یک نگاه ببینید.
تنگه ها و دره های جنوب و هرمزگان
وقتی از تنگه ها و دره های ایران صحبت میکنیم، نمیشود از زیبایی های جنوب کشور چیزی نگوییم. از جمله زیباترین تنگه ها و دره های جنوب کشور عبارتند از:
تنگه چاهکوه قشم؛ یکی از متفاوت ترین تنگه های ایران
تنگه چاهکوه که به «دره مقدس چاهکوه» شهرت دارد یکی از شگفت انگیزترین ها در میان تنگه ها و دره های ایران است. این تنگه در نزدیکی روستای چاهوی شرقی قرار دارد و به دلیل دیواره های بلند و صخره ای، شیارها و حفره های طبیعی و شکل های فرسایشی متفاوت، منظره ای متفاوت از طبیعت جنوب ایران را به نمایش میگذارد.
عمق این دره حدود 100 متر است، که دیواره های صخره ای پرپیچ و خم آن طی هزاران سال بر اثر فرسایش آب و باد شکل گرفته است. مسیر بازدید از تنگه چاهکوه میان دیواره های سنگی ادامه پیدا میکند و هر چه جلوتر میروید، عرض مسیر در بعضی بخشها کمتر میشود. در بخش هایی از مسیر ممکن است عبور از میان شکاف های باریک نیاز به کمی دقت و آمادگی بدنی داشته باشد؛ بنابراین بهتر است کفش مناسب طبیعت گردی همراه داشته باشید.
حفره ها و شیارهای متعدد روی دیواره ها، فرم های عجیب سنگ ها و نور و سایه های متفاوت این دره را برای علاقه مندان به عکاسی و طبیعت گردی زیباتر کرده است.
به دلیل شرایط گرم و خشک جزیره قشم، بهتر است بازدید را در ساعات خنک تر روز انجام دهید و آب آشامیدنی کافی همراه خود داشته باشید. همچنین هنگام بارندگی شدید، ورود به بخش های فرو رفته تنگه میتواند خطرناک باشد و بهتر است شرایط جوی را پیش از حرکت بررسی کنید.
راهنمای سفر به تنگه چاهکوه قشم
اطلاعات کاربردی تنگه چاهکوه را پیش از برنامه ریزی سفر در یک نگاه ببینید.
دره ستارگان قشم؛ تماشای یکی از شگفت انگیزترین پدیده های طبیعی ایران
این دره یکی از عجیب ترین و مشهورترین جاذبه های طبیعی جزیره قشم و از دیدنی های شاخص در میان دره ها و تنگه های ایران است. دره ستارگان در جنوب شرقی جزیره قشم قرار دارد و ستون های ماسه ای بلندی که بر اثر فرسایش شکل گرفتهاند و در روایات محلی، داستان برخورد یک شهاب آسمانی را روایت میکنند. قدمت این دره را تا حدود دو میلیون سال تخمین زده شده و همین راز آلودگی، آن را به یکی از پربازدیدترین جاذبه های قشم تبدیل کرده است.
مسیر بازدید از میان دیواره های بلند و فرسایش یافته دره عبور میکند و در بخش های مختلف میتوان فرم های متفاوتی از سنگ و خاک را مشاهده کرد. تغییر شکل دیواره ها و بازی نور و سایه، به ویژه در ساعات ابتدایی و پایانی روز، فضای مناسبی برای عکاسی ایجاد میکند. در سفر به قشم با توجه به گرمای جزیره، بازدید را در ساعات خنک تر انجام دهید و آب آشامیدنی کافی همراه داشته باشید.
راهنمای سفر به دره ستارگان قشم
اطلاعات کاربردی دره ستارگان را پیش از برنامه ریزی سفر در یک نگاه ببینید.
تنگه بوچیر هرمزگان؛ ماجراجویی در میان آب و صخره
تنگه بوچیر یا تنگه چله بوچیر یکی از هیجان انگیزترین مقاصد دره نوردی و تنگه نوردی در استان هرمزگان است. این تنگه در نزدیکی روستای بوچیر و در محدوده شهرستان پارسیان قرار دارد و به دلیل ساختار صخره ای، آب خنک و مسیر متفاوت خود، میان علاقه مندان به طبیعت گردی ماجراجویانه شناخته شده است.
مسیر پیمایش تنگه ترکیبی از حرکت در میان صخره ها و عبور از آب است و در بخش هایی نیاز به شنا یا استفاده از تجهیزات تخصصی دارد. همین ویژگی باعث شده بوچیر برای افرادی که به دنبال یک تجربه متفاوت و پرهیجان هستند جذاب باشد؛ البته مسیر برای همه گردشگران مناسب نیست و بدون آمادگی، تجهیزات و راهنمای آشنا با منطقه نباید وارد بخش های دشوار آن شد.
به دلیل قرار گرفتن تنگه در منطقه ای گرم و خشک، فصل مناسب بازدید اهمیت زیادی دارد. پیش از ورود نیز باید وضعیت آب و هوا و احتمال بارندگی بررسی شود، زیرا بارش در بالادست می تواند شرایط تنگه را بهسرعت تغییر دهد.
راهنمای سفر به تنگه بوچیر
اطلاعات کاربردی تنگه بوچیر را پیش از برنامه ریزی سفر در یک نگاه ببینید.
تنگه ها و دره های غرب و لرستان
اگر در میان شهرهای توریستی ایران، شهرهای غربی و استان لرستان را برای گردش انتخاب کردهاید، حتما از تنگه های و دره های زیبای این مناطق هم که در ادامه معرفی میکنیم، دیدن کنید.
تنگه لی لی دورود؛ آب تنی در میان صخره های لرستان
تنگه لی لی یکی از جاذبه های طبیعی محبوب شهرستان دورود در استان لرستان است که در میان صخره های کوهستانی منطقه شکل گرفته است. این تنگه به دلیل وجود آب زلال، دیواره های سنگی و حوضچه های طبیعی، در فصل های گرم سال به یکی از مقاصد محبوب ترین جاهای دیدنی ایران برای طبیعت گردی و آب تنی تبدیل میشود.
مسیر تنگه در بخش هایی از میان صخره ها و حوضچه های طبیعی عبور میکند و شرایط آن با میزان آب و وضعیت فصلی منطقه تغییر میکند. دیواره های صاف و فرسایش یافته در کنار آب، چشم انداز متفاوتی ایجاد کردهاند و فضای مناسبی برای عکاسی و طبیعت گردی به وجود آوردهاند. در بخشهای آبی، آشنایی با شنا و همراه داشتن تجهیزات مناسب اهمیت زیادی دارد.
برای بازدید از تنگه لی لی بهتر است کفش مناسب و وسایل ضروری همراه داشته باشید. همچنین پیش از ورود، شرایط آب و هوا و وضعیت آب تنگه را بررسی کنید؛ زیرا افزایش ناگهانی حجم آب میتواند پیمایش را دشوار یا خطرناک کند.
راهنمای سفر به تنگه لی لی
اطلاعات کاربردی تنگه لی لی را پیش از برنامه ریزی سفر در یک نگاه ببینید.
تنگه کافرین ایلام؛ طبیعت سرسبز در میان دیواره های زاگرس
تنگه کافرین یکی از جاذبه های طبیعی استان ایلام است که در شهرستان بدره و در میان ارتفاعات زاگرس قرار دارد. دیواره های سنگی، پوشش گیاهی سرسبز و آب جاری در بخش هایی از مسیر، چشم اندازی زیبا ایجاد کردهاند و این منطقه را به یکی از زیباترین تنگه های ایران تبدیل کرده است.
طبیعت اطراف تنگه در فصل بهار جلوه ای متفاوت پیدا میکند و رویش گیاهان و سرسبزی دامنه ها، منظره ای تماشایی به وجود میآورد. در مسیر بازدید میتوان از ترکیب کوه، صخره و آب لذت برد و زمانی را به عکاسی و گشت و گذار در طبیعت اختصاص داد.
بهترین زمان سفر به تنگه کافرین زمانی است که هوا معتدل و طبیعت منطقه سرسبز است. مانند دیگر تنگه های کوهستانی ایران، پیش از حرکت باید شرایط آب و هوایی را بررسی کرد و کفش مناسب پیاده روی و آب کافی همراه داشت.
راهنمای سفر به تنگه کافرین ایلام
اطلاعات کاربردی تنگه کافرین ایلام را پیش از برنامه ریزی سفر در یک نگاه ببینید.
تنگه ها و دره های مرکز و فارس
دره ها و تنگه های ایران فقط محدود به شمال، جنوب و غرب کشور نیستند بلکه در شهرهای مرکزی و استان فارس نیز تعدادی از این دره های زیبا جا خوش کردهاند که در ادامه آنها را معرفی میکنیم.
تنگه بلاغی پاسارگاد؛ جایی که طبیعت و تاریخ هخامنشی به هم می رسند
تنگه بلاغی یکی از مناطق تاریخی و طبیعی مهم استان فارس است که در نزدیکی مجموعه تاریخی پاسارگاد قرار دارد. این منطقه در مسیر رودخانه پلوار شکل گرفته و علاوه بر چشم اندازهای طبیعی، به دلیل اهمیت تاریخی و باستان شناسی خود در لیست بهترین جاهای دیدنی شیراز جای دارد.
تنگه بلاغی بخشی از یک مسیر تاریخی در منطقه پاسارگاد بوده و کاوش های باستان شناسی در آن به شناسایی آثار و بقایای مرتبط با دوره های تاریخی، از جمله مسیر موسوم به راه شاهی هخامنشی، کمک کرده است. به همین دلیل، بازدید از این منطقه برای افرادی که به ترکیب تاریخ، باستان شناسی و طبیعت علاقه دارند، جذابیت ویژه ای دارد.
در سفر به تنگه بلاغی میتوان بازدید از طبیعت منطقه را با دیدن مجموعه تاریخی پاسارگاد ترکیب کرد. با توجه به شرایط گرم و خشک فارس، همراه داشتن آب آشامیدنی و انتخاب زمان مناسب برای بازدید اهمیت دارد.
راهنمای سفر به تنگه بلاغی
اطلاعات کاربردی تنگه بلاغی را پیش از برنامه ریزی سفر در یک نگاه ببینید.
دره آدرشک یزد؛ مقصدی برای کوهنوردی و طبیعت گردی در دل کوهستان
دره آدرشک یکی از مناطق کوهستانی استان یزد است که در نزدیکی مهریز قرار دارد و به دلیل ساختار صخره ای و مسیرهای فنی، مورد توجه کوهنوردان و علاقه مندان به دره نوردی قرار گرفته است. این منطقه تصویری متفاوت از طبیعت یزد ارائه میدهد؛ جایی که در میان چشم انداز خشک و کویری استان، ارتفاعات و دیواره های سنگی شکل گرفتهاند.
ساختار کوهستانی دره و وجود مسیرهای صخره ای باعث شده آدرشک بیشتر برای طبیعت گردان حرفه ای و کوهنوردان باتجربه جذاب باشد. برخی بخش های مسیر میتواند دشوار و نیازمند مهارت در پیمایش صخره ها باشد؛ بنابراین این منطقه برای یک گردش خانوادگی معمولی انتخاب مناسبی نیست.
پیش از برنامه ریزی برای سفر باید وضعیت آب و هوا، شرایط مسیر و تجهیزات مورد نیاز بررسی شود. همراه داشتن آب کافی نیز اهمیت زیادی دارد، زیرا منطقه آب و هوایی خشک دارد و دسترسی به امکانات در مسیر محدود است.
راهنمای سفر به دره آدرشک
اطلاعات کاربردی دره آدرشک را پیش از برنامه ریزی سفر در یک نگاه ببینید.
نکات ایمنی و تجهیزات لازم برای تنگه نوردی
بازدید از بسیاری از تنگه و دره های ایران نیازمند عبور از آب، صخره نوردی سبک یا پیمایش مسیرهای ناهموار است. پیش از سفر این نکات را در نظر بگیرید:
- کفش مناسب کوهنوردی با کف ضد لغزش همراه داشته باشید.
- برای تنگه های پرآب (مثل لی لی و بوچیر)، لباس سبک و سریع خشک شو و در صورت نیاز، کفش آب مناسب باشد.
- در تنگه های سخت مثل براق یا بوچیر، حتما همراه با یک راهنمای محلی حرکت کنید.
- طناب و تجهیزات ایمنی پایه را در گروه تقسیم کنید تا دست ها هنگام صعود و نزول آزاد باشد.
- از پیش بینی وضعیت هوا مطلع شوید؛ بارندگی میتواند باعث سیلابی شدن ناگهانی برخی تنگه ها شود.
- زباله های خود را جمع آوری کنید تا این طبیعت بکر برای گردشگران بعدی نیز دست نخورده بماند.
جمع بندی
تنگه ها و دره های ایران، از شمال سرسبز تا جنوب رنگارنگ و از غرب کوهستانی تا مرکز باستانی، هر کدام تجربه ای متفاوت از طبیعت گردی را رقم میزنند. چه به دنبال یک سفر یک روزه آرام باشید و چه ماجراجویی سخت در دل صخره ها، ایران گزینه ای متناسب با سلیقه شما دارد. کافی است مقصد را انتخاب کنید؛ بلیط هواپیمای خود را با بهترین قیمت از مای سفر رزرو کنید و راهی یکی از این شگفتی های طبیعی ایران شوید.
شما کدام تنگه یا دره ایران را تجربه کردهاید؟ خاطرات و پیشنهادهای خود را در بخش نظرات با ما و سایر همسفران در میان بگذارید.
سوالات متداول
تنگه واشی در فیروزکوه و تنگه چاهکوه در قشم از شناخته شده ترین و پربازدیدترین تنگه های ایران هستند.
انتخاب به سلیقه شما بستگی دارد؛ دره ستارگان قشم برای علاقه مندان به مناظر رازآلود، دره سکوت هرمز برای دوستداران آرامش، و تنگه لی لی برای طرفداران آب تنی و ماجراجویی گزینه های عالی هستند.
برخی تنگه های ایران مثل چاهکوه و بلاغی مسیری آسان دارند، اما تنگه هایی مثل بوچیر و براق نیازمند تجربه کوهنوردی و همراهی راهنمای محلی هستند. همیشه پیش از سفر، سطح دشواری مسیر را بررسی کنید.
برای مناطق شمالی و کوهستانی، بهار و تابستان؛ برای مناطق جنوبی و گرم مثل هرمزگان، پاییز تا اوایل بهار مناسب تر است.
برای اکثر تنگه های ساده، کفش مناسب و لباس راحت کافی است؛ اما برای مسیرهای تخصصی، طناب، کلاه ایمنی و همراهی یک راهنمای محلی ضروری است.
از خطرناک ترین دره ها و تنگه های ایران میتوان به تنگه بوچیر، تنگه براق، تنگه کافرین و برخی دره های صعب العبور زاگرس اشاره کرد.
