فرودگاه آتاتورک کجاست؛ از تاریخچه پرافتخار تا تبدیل‌ شدن به یک باغ ملی

اگر نام فرودگاه آتاتورک را در جست‌وجوی بلیط پرواز به استانبول دیده‌اید، لازم است پیش از هر تصمیمی نکته‌ای مهم را بدانید: این فرودگاه که زمانی مهم‌ ترین دروازه هوایی ترکیه بود، از سال ۲۰۱۹ دیگر میزبان پروازهای مسافربری نیست. بسیاری هنوز به عادت گذشته، مقصد پروازهای خود به استانبول را با نام آتاتورک می‌ شناسند، در حالی که سال‌ هاست تمام این پروازها به فرودگاهی دیگر منتقل شده‌اند. در این مقاله، ضمن مروری بر تاریخچه پرفراز و نشیب فرودگاه آتاتورک، دلیل تعطیلی آن، سرنوشت فعلی این مکان و مهم‌ تر از همه، این‌ که برای سفر به استانبول باید دقیقاً به کجا پرواز بگیرید را به‌ روشنی توضیح می‌ دهیم؛ تا خرید بلیط شما بدون هیچ ابهامی انجام شود.

فرودگاه آتاتورک کجاست؟

فرودگاه آتاتورک در منطقه یشیل‌کوی (Yeşilköy) و در بخش اروپایی استانبول، در محدوده باکرکوی و در نزدیکی ساحل دریای مرمره قرار داشت. موقعیت آن نسبت به بخش‌ های مرکزی شهر بسیار مناسب بود و همین نزدیکی یکی از مزیت‌ های مهم فرودگاه در سال‌ های فعالیت تجاری آن محسوب می‌ شد. آدرس رسمی این مجموعه نیز همچنان در محدوده یشیل‌ کوی استانبول ثبت شده است.

این فرودگاه سال‌ ها یکی از اصلی‌ ترین مسیرهای ورود مسافران خارجی به استانبول بود و به‌ خصوص با رشد صنعت گردشگری ترکیه، نقش مهمی در افزایش ارتباط هوایی استانبول با شهرهای مختلف جهان پیدا کرد. امروزه اگر در منابع قدیمی با عبارت‌ هایی مانند فرودگاه یشیل‌کوی یا Istanbul Atatürk Airport مواجه شدید، منظور همین فرودگاهی است که پیش از راه‌ اندازی کامل فرودگاه جدید استانبول، بخش عمده پروازهای بین‌ المللی و داخلی شهر را پوشش می‌ داد.

از فرودگاه نظامی ۱۹۱۱ تا نام‌ گذاری به یاد مصطفی کمال آتاتورک

تاریخچه فرودگاه آتاتورک به بیش از یک قرن پیش بازمی‌ گردد. این محل در اوایل دهه ۱۹۱۰ به‌ عنوان یک میدان هوایی نظامی مورد استفاده قرار گرفت و بعدها به یکی از مهم‌ ترین مراکز هوانوردی غیرنظامی ترکیه تبدیل شد. فرودگاه در شکل رسمی خود در سال ۱۹۵۳ افتتاح شد و در ادامه توسعه پیدا کرد.

این فرودگاه در ابتدا با نام یشیل‌کوی شناخته می‌ شد و بعدها به افتخار مصطفی کمال آتاتورک، بنیان‌ گذار جمهوری ترکیه، به فرودگاه آتاتورک تغییر نام داد. در دهه‌ های پایانی فعالیت، فرودگاه آتاتورک به یکی از قطب‌ های مهم پرواز در منطقه تبدیل شده بود و شرکت هواپیمایی ترکیش ایرلاینز نیز بخش قابل‌ توجهی از فعالیت‌ های خود را در این فرودگاه متمرکز کرده بود. اما رشد سریع تعداد مسافران و پروازها، به‌ تدریج محدودیت‌ های فرودگاه قدیمی را بیشتر نمایان کرد.

چرا فرودگاه آتاتورک تعطیل شد؟

یکی از مهم‌ ترین دلایل کنار گذاشتن فرودگاه آتاتورک، افزایش شدید تقاضای سفر هوایی و محدودیت ظرفیت و فضای توسعه در محل قدیمی بود. فرودگاهی که در گذشته پاسخگوی نیازهای استانبول بود، دیگر نمی‌ توانست به‌ راحتی با رشد بلندمدت ترافیک هوایی شهر هماهنگ شود.

از طرف دیگر، موقعیت فرودگاه آتاتورک در بافت شهری استانبول، امکان توسعه آن در مقیاسی مشابه یک فرودگاه بزرگ و مدرن را محدود می‌ کرد. به همین دلیل، ساخت فرودگاه جدید استانبول در شمال‌ غرب شهر در دستور کار قرار گرفت؛ فرودگاهی که از ابتدا برای ظرفیت بسیار بالاتر طراحی شده بود.

فرودگاه جدید در ابتدا برای جابه‌جایی حدود ۹۰ میلیون مسافر در سال طراحی شده بود و ظرفیت آن در طرح‌ های توسعه‌ای می‌ توانست به ۲۰۰ میلیون مسافر برسد. این مقیاس، نشان می‌ داد که هدف فقط جایگزین کردن یک فرودگاه قدیمی نبود؛ بلکه ایجاد یک قطب هوایی بزرگ برای پاسخ به رشد آینده استانبول و شبکه پروازی ترکیه بود.

انتقال کامل پروازها به فرودگاه استانبول در ۶ آوریل ۲۰۱۹

سرانجام در آوریل ۲۰۱۹ عملیات انتقال از فرودگاه آتاتورک به فرودگاه استانبول انجام شد. این جابه‌جایی یکی از بزرگ‌ ترین عملیات‌ های انتقال در صنعت هوانوردی بود و تجهیزات و فعالیت‌ های شرکت‌ های هواپیمایی در مدت کوتاهی از فرودگاه قدیمی به فرودگاه جدید منتقل شدند.

آخرین پرواز تجاری مسافری از فرودگاه آتاتورک در ۶ آوریل ۲۰۱۹ انجام شد و پس از آن، پروازهای تجاری برنامه‌ای به فرودگاه جدید منتقل شدند. هم‌ زمان، کد یاتای IST نیز از فرودگاه آتاتورک به فرودگاه جدید استانبول منتقل شد؛ بنابراین امروزه وقتی در اطلاعات بلیط یا برنامه پرواز کد IST را می‌ بینید، منظور فرودگاه استانبول است.

این موضوع برای مسافرانی که هنوز فرودگاه قدیمی را با نام آتاتورک می‌ شناسند اهمیت زیادی دارد. اگر در یک سایت قدیمی، مقاله قدیمی یا حتی خاطرات سفر با نام «فرودگاه آتاتورک استانبول» مواجه شدید، نباید تصور کنید که پروازهای عادی استانبول همچنان از همان محل انجام می‌ شوند. برای سفر هوایی امروزی به استانبول، باید اطلاعات فرودگاه درج‌شده روی بلیط را بررسی کنید و در پروازهای ورودی به فرودگاه اصلی شهر، به دنبال کد IST باشید.

امروز در فرودگاه آتاتورک چه می‌ گذرد؟

اگرچه فرودگاه آتاتورک دیگر محل انجام پروازهای معمول مسافری نیست، اما این به معنی از بین رفتن کامل کاربری هوانوردی آن نیست. پس از انتقال پروازهای تجاری به فرودگاه استانبول، بخش‌ هایی از مجموعه همچنان برای فعالیت‌ های هوانوردی خاص مورد استفاده قرار می گیرد و در سال‌ های اخیر نیز قسمت قابل‌ توجهی از زمین آن تغییر کاربری داده است.

کاربری فعلی: پروازهای دولتی، دیپلماتیک و هوانوردی عمومی

امروز فرودگاه آتاتورک را نباید یک فرودگاه مسافربری فعال در نظر گرفت. پروازهای برنامه‌ای و تجاری استانبول از این فرودگاه انجام نمی‌ شوند؛ اما بخش‌ هایی از مجموعه برای پروازهای دولتی، هواپیماهای خصوصی، هوانوردی عمومی و برخی فعالیت‌ های مرتبط با نگهداری هواپیما مورد استفاده قرار می‌ گیرند.

به همین دلیل ممکن است در تصاویر یا اطلاعات پروازی، هنوز هواپیماهایی را در محوطه فرودگاه آتاتورک ببینید. وجود این هواپیماها به معنی بازگشت پروازهای مسافری نیست و نباید با فعالیت یک فرودگاه تجاری معمول اشتباه گرفته شود.

تعطیلی بخش باربری در سال ۲۰۲۲

فرودگاه آتاتورک حتی بعد از توقف پروازهای مسافری، برای مدتی به فعالیت‌ های باربری ادامه داد. Turkish Cargo پس از انتقال پروازهای مسافری به فرودگاه استانبول، عملیات پروازهای باری خود را در آتاتورک حفظ کرده بود؛ اما با آماده‌ شدن زیرساخت مرکز جدید SMARTIST، این فعالیت‌ ها نیز در فوریه ۲۰۲۲ به فرودگاه استانبول منتقل شدند.

به این ترتیب، آخرین پرواز باری Turkish Cargo از آتاتورک در فوریه ۲۰۲۲ انجام شد و عملیات باربری این شرکت به مرکز جدید در فرودگاه استانبول انتقال پیدا کرد. بنابراین اگر در منابع قدیمی می‌ خوانید که فرودگاه آتاتورک علاوه بر پروازهای خاص، محل فعالیت پروازهای باری بوده است، این اطلاعات مربوط به دوره پیش از سال ۲۰۲۲ است.

باغ ملت فرودگاه آتاتورک؛ تغییر چهره یکی از نمادهای قدیمی استانبول

یکی از مهم‌ ترین تغییرات سال‌ های اخیر در محل فرودگاه آتاتورک، تبدیل بخش بزرگی از محوطه آن به باغ ملت فرودگاه آتاتورک (Atatürk Havalimanı Millet Bahçesi) است.

این پروژه در زمینی به وسعت حدود ۱.۷۳۶ میلیون متر مربع اجرا شده و بخش سبز آن حدود ۱.۲۱۵ میلیون متر مربع وسعت دارد. باغ ملت فرودگاه آتاتورک در ۱ نوامبر ۲۰۲۵ رسماً افتتاح شد و به یکی از بزرگ‌ ترین فضاهای سبز شهری استانبول تبدیل شد. همچنین بخشی از این مجموعه به‌ عنوان محل تجمع و اسکان در شرایط بحران و بلایای طبیعی در نظر گرفته شده است.

بنابراین اگر امروز از خود بپرسید «فرودگاه آتاتورک کجاست و الان چه شده؟»، پاسخ فقط «یک فرودگاه تعطیل‌ شده» نیست. این محدوده همچنان برخی کاربری‌ های هوانوردی را دارد، اما بخش بزرگی از فضای سابق فرودگاه به کاربری‌ های شهری و فضای سبز اختصاص یافته است.

فرودگاه آتاتورک یا فرودگاه استانبول؛ کدام مقصد پرواز شماست؟

یکی از مهم‌ترین دلایل جست‌وجوی عبارت «فرودگاه آتاتورک» توسط مسافران، سردرگمی میان فرودگاه قدیمی و فرودگاه فعلی استانبول است. اگر قصد خرید بلیط هواپیما تهران استانبول یا پرواز از شهر دیگری به استانبول را دارید، این تفاوت اهمیت زیادی دارد.

ویژگی	فرودگاه آتاتورک	فرودگاه استانبول
وضعیت پروازهای مسافری	تعطیل برای پروازهای تجاری	فعال
موقعیت	یشیل‌کوی، بخش اروپایی استانبول	آرناووت‌کوی، بخش اروپایی استانبول
کد یاتا	IST در گذشته	IST
کاربرد اصلی امروز	هوانوردی عمومی و فعالیت‌ های خاص	پروازهای داخلی و بین‌ المللی مسافری
نام انگلیسی	Istanbul Atatürk Airport	Istanbul Airport

تفاوت این دو فرودگاه و کد یاتای IST

مهم‌ ترین نکته این است که کد یاتای IST دیگر به فرودگاه آتاتورک تعلق ندارد. پس از انتقال عملیات مسافری، این کد به فرودگاه جدید استانبول اختصاص یافت.

در نتیجه، اگر هنگام جست‌وجوی پرواز یا بررسی بلیط با عبارت Istanbul Airport (IST) مواجه شدید، منظور فرودگاه جدید استانبول است؛ نه فرودگاه قدیمی آتاتورک.

این موضوع اهمیت زیادی دارد، چون ممکن است بعضی سایت‌ ها یا منابع قدیمی هنوز اطلاعات فرودگاه آتاتورک را با کد IST نمایش دهند. چنین اطلاعاتی مربوط به دوره فعالیت تجاری فرودگاه قدیمی است و نباید مبنای برنامه‌ ریزی سفر امروزی قرار گیرد.

از طرف دیگر، فرودگاه صبیحه گوکچن نیز فرودگاه دیگری در استانبول است که کد یاتای آن SAW است. بنابراین برای تشخیص فرودگاه مقصد، بهتر است همیشه علاوه بر نام استانبول، کد فرودگاه را هم بررسی کنید.

چگونه مطمئن شویم بلیط‌ مان به فرودگاه درست صادر شده است؟

اگر قصد سفر به استانبول دارید، لازم نیست نگران عبارت‌ هایی باشید که در منابع قدیمی با نام فرودگاه آتاتورک دیده‌اید. کافی است اطلاعات فرودگاه روی بلیط را بررسی کنید.

برای پروازهای ورودی به فرودگاه استانبول باید نام Istanbul Airport و کد IST را ببینید. اگر پرواز شما به Sabiha Gökçen International Airport باشد، کد فرودگاه SAW درج می‌ شود.

پس به‌ طور خلاصه:

• IST = فرودگاه استانبول؛ مقصد اصلی بسیاری از پروازهای بین‌ المللی و داخلی استانبول
• SAW = فرودگاه صبیحه گوکچن
• Atatürk Airport = فرودگاه قدیمی استانبول که پروازهای تجاری مسافری آن از سال ۲۰۱۹ متوقف شده است.

اگر هنگام خرید بلیط با عنوان «فرودگاه آتاتورک» مواجه شدید، بهتر است پیش از پرداخت، نام انگلیسی و کد فرودگاه را بررسی کنید. برای سفر امروزی به استانبول، پروازهای تجاری معمول باید به یکی از فرودگاه‌ های فعال شهر، یعنی فرودگاه استانبول (IST) یا صبیحه گوکچن (SAW) وارد شوند.

در واقع، دانستن این تفاوت ساده می‌ تواند جلوی یک اشتباه مهم در برنامه‌ ریزی سفر را بگیرد؛ چون انتخاب فرودگاه فقط روی بلیط تأثیر ندارد و محل اقامت، زمان رسیدن به مرکز شهر و هزینه رفت‌وآمد شما در استانبول را نیز تحت تأثیر قرار می‌ دهد.

معرفی فرودگاه استانبول، جانشین فرودگاه آتاتورک

با انتقال پروازهای مسافری از فرودگاه آتاتورک، فرودگاه جدید استانبول به مهم‌ ترین دروازه هوایی شهر تبدیل شد. این فرودگاه که در شمال‌ غرب استانبول و در منطقه آرناووت‌ کوی قرار دارد، از ابتدا با هدف ایجاد یک مرکز هوایی بزرگ و قابل توسعه ساخته شد و امروز میزبان بخش عمده پروازهای داخلی و بین‌ المللی استانبول است.

امکانات و ظرفیت فرودگاه جدید

فرودگاه استانبول از بزرگ‌ ترین فرودگاه‌ های ترکیه و یکی از مهم‌ ترین قطب‌ های حمل‌ و نقل هوایی منطقه محسوب می‌ شود. مجموعه فرودگاهی دارای یک ترمینال بزرگ برای پروازهای داخلی و بین‌ المللی است و امکاناتی مانند سالن‌ های استراحت، فروشگاه‌ های متعدد، رستوران و کافه، خدمات تبدیل ارز، دستگاه‌ های خودپرداز، پارکینگ و خدمات حمل‌ و نقل را در اختیار مسافران قرار می‌ دهد.

یکی از ویژگی‌ های مهم فرودگاه استانبول، ظرفیت بالای آن برای توسعه در سال‌ های آینده است. این فرودگاه در طراحی نهایی خود برای جابه‌جایی تا ۲۰۰ میلیون مسافر در سال پیش‌ بینی شده است؛ ظرفیتی که امکان تبدیل آن به یکی از بزرگ‌ ترین مراکز پروازی جهان را فراهم می‌ کند.

برای مسافر ایرانی، اهمیت این فرودگاه بیشتر از همه به تنوع پروازها و تعداد مسیرهای بین‌ المللی آن برمی‌ گردد. بنابراین اگر امروز قصد خرید بلیط هواپیما تهران استانبول را دارید، به احتمال زیاد مقصد پرواز شما فرودگاه استانبول با کد IST خواهد بود.

راه‌ های دسترسی به مرکز شهر؛ مترو، اتوبوس و تاکسی

فرودگاه استانبول حدود ۴۰ کیلومتر با مرکز تاریخی شهر فاصله دارد و برای رفت‌ و آمد بین فرودگاه و مناطق مختلف استانبول، چند گزینه در دسترس مسافران است.

مترو: خط M11 فرودگاه استانبول را به شبکه متروی شهر متصل می‌ کند و یکی از گزینه‌ های مناسب برای مسافرانی است که می‌ خواهند با هزینه کمتر خودشان را به بخش‌ های مختلف استانبول برسانند. بسته به مقصد نهایی، ممکن است لازم باشد در مسیر خط خود را تغییر دهید.

اتوبوس: اتوبوس‌ های فرودگاهی نیز بین فرودگاه و نقاط مختلف استانبول تردد می‌ کنند. سرویس‌ های شرکت Havaist از گزینه‌ های شناخته‌ شده برای انتقال مسافران به مناطق مرکزی و پرتردد شهر هستند. انتخاب مسیر مناسب به محل هتل شما بستگی دارد.

تاکسی: اگر چمدان زیادی دارید، همراه خانواده سفر می‌ کنید یا مقصدتان دسترسی راحتی با حمل‌ و نقل عمومی ندارد، تاکسی گزینه ساده‌ تری است. البته هزینه آن نسبت به مترو و اتوبوس بیشتر خواهد بود و با توجه به ترافیک استانبول، زمان سفر نیز می‌ تواند متغیر باشد.

نکاتی برای خرید بلیط پرواز به استانبول

اگر هنوز در جست‌وجوی بلیط استانبول هستید، اولین نکته این است که نام فرودگاه را با اطلاعات قدیمی مربوط به فرودگاه آتاتورک اشتباه نگیرید. پروازهای تجاری مسافری فرودگاه آتاتورک از سال ۲۰۱۹ متوقف شده‌اند و برای پروازهای امروزی باید فرودگاه درج‌ شده روی بلیط را بررسی کنید.

پیش از خرید، این چند مورد را چک کنید:

• کد فرودگاه: IST مربوط به فرودگاه استانبول و SAW مربوط به فرودگاه صبیحه گوکچن است.
• زمان پرواز: فقط قیمت بلیط را مقایسه نکنید؛ ساعت حرکت و مدت توقف در پروازهای دارای ترانزیت هم اهمیت دارد.
• فرودگاه مبدأ: اگر از تهران یا شهر دیگری در ایران پرواز می‌ کنید، فرودگاه مبدأ و زمان حضور موردنیاز در آن را بررسی کنید.
• بار مجاز: میزان بار مجاز بین ایرلاین‌ ها و انواع بلیط متفاوت است؛ قبل از خرید شرایط بار را بخوانید.
• شرایط تغییر یا استرداد: اگر برنامه سفرتان قطعی نیست، قوانین مربوط به تغییر تاریخ یا کنسلی بلیط را بررسی کنید.

اگر مقصد شما استانبول است، می‌ توانید گزینه‌ های مختلف پرواز را در مای‌ سفر بررسی و با توجه به قیمت، ساعت حرکت و شرایط بلیط، گزینه مناسب خود را انتخاب کنید.

جمع‌ بندی

فرودگاه آتاتورک بخش مهمی از تاریخ هوانوردی استانبول است، اما دیگر فرودگاه اصلی مسافری این شهر نیست. پروازهای تجاری از ۶ آوریل ۲۰۱۹ به فرودگاه استانبول (IST) منتقل شده‌اند و بخش باربری نیز در سال ۲۰۲۲ به فرودگاه جدید انتقال پیدا کرد. امروز بخش‌ هایی از فرودگاه قدیمی برای فعالیت‌ های هوانوردی خاص استفاده می‌ شود و قسمت بزرگی از محوطه آن نیز به باغ ملت فرودگاه آتاتورک تبدیل شده است.

سوالات متداول